GIJJADAN QUTILISH BIZADAN BOSHLANADI

Gijja haqida

Odamlardagi gijja — turlari, yuqishi, ulardan qutulish, gijja mavjudligi belgilari, davolash Zamonaviy jamiyatda gijjalar hali ham keng tarqalgan. Gijjalar ayniqsa bolalar, ovchilar, baliqchilar va ularning oilalarida, shuningdek, qishloq joylarda yashovchi kishilarda ko’p uchraydi. Gijjalar — bu bir qator parazit chuvalchanglar bo’lib, hayvon va o’simliklar hisobiga yashaydi, ularning ichida rivojlanadi va ko’payadi. Insonlar ham bundan istisno emas. Faqat bizning mamlakatimiz hududida parazitlarning 60 dan ortiq turli mavjud. Statistikaga ko’ra, yer sayyorasining har uchinchi insoni qurt-parazitlar tomonidan zararlangan. Taxmin qilinishicha, dunyoda hayoti davomida biron marta gijjasi bo’lmagan kishi yo’q, har bir kishi hech bo’lmaganda bir marta zararlanadi. Ota-onalar farzandlari sog’lig’iga qanchalik e’tibor qaratishmasin, qo’llari tozaligini qancha nazorat qilishmasin, ularni gijjalardan (ostritsalardan) himoya qilish deyarli imkonsiz. Bolalar tashqi muhitni o’rganishadi, tabiat ularda qiziqish uyg’otadi. Ular hamma narsaga teginib, uni tatib ko’rishni istaydilar. Baliq va yovvoyi hayvonlar va qushlarning go’shtini yeydiganlar, xonaki sut ichidaginalarda trixinellyoz va difillobotrioz bilan kasallanish xavfi mavjud. Zamonaviy tibbiyot ma’lumotlari shuni ko’rsatadiki, ko’plab kasalliklar gijjalar mavjudligi bilan bog’liq. Masalan, parazitlar bilan uzoq vaqt davomida kasallanganlik bilan onkologiya o’rtasidagi aloqa klinik jihatdan isbotlangan. Insonlarda gijjalar borligini ko’rsatadigan belgilar ko’pincha shifokorlar va bemorlar tomonidan noto’g’ri talqin qilinadi. Ular oshqozon-ichak tizimining mavjud bo’lmagan kasalliklarini davolashga kirishadilar. Bemorlar holsizlikdan shikoyat qilib, uzoq vaqt davomida shifokorma-shifokor yurishlari mumkin. Ular keraksiz dori-darmonlarni qabul qilish orqali vaqt, pul va hatto sog’lig’iga salbiy ta’sir ko’rsatadilar. Natijada, shifo faqat alomatlar sababini bartaraf etish bilan keladi. Tegishli davolanishdan so’ng, barcha simptomlar bemorni tashvishga solmaydi. Ushbu maqolada siz quyidagi savollarga javob topasiz: Qanday qilib gijjalarni yuqtirib olasiz? Gijjalar bilan zararlanganlikni qanday belgilar orqali bilib olish mumkin? Insonlarda gijja mavjudligining qanday belgilari bor? Gijjalar tananing qayerida yashaydi? Insondagi gijjalar alomatlari qanday? Gijja tuxumlarini aniqlash uchun qanday tekshiruvlardan o’tish kerak? Gijjalardan qanday qutulish mumkin? Gijjalar qanday yuqadi O’zingizni himoya qilish uchun siz gijjalar tuxumi qanday tarqalishi va yuqishining 4 usulini bilishingiz kerak: Tuproq va suv orqali — geogelmintoz. Ular qum, tuproq va suvda rivojlanadi, so’ngra inson tanasiga kiradi va u yerda tuxum qo’ya boshlaydi. So’ngra gijja tuxumlari najas bilan tashqi muhitga ajralib chiqadi va yangi insonni kasallash uchun o’z vaqtini kutadi. Yaxshi yuvilmagan meva va sabzavotlarni iste’mol qilish, iflos qo’llar, taomga chang tushishi insonga geogelmintlar yuqishiga olib kelishi mumkin. Parazitlarning ayrim tuxumlari inson organizmiga oyoq va tovon terisi orqali kiradi. To’g’ridan-to’g’ri aloqa orqali. Uy hayvonlari va odamlardagi gijjalar qo’llar, o’yin davomida, qo’shma faoliyat orqali yuqadi. Zararlangan hayvonot manbalaridan olingan oziq-ovqat mahsulotlaridan foydalanish — biogelmintoz. Xom va yomon ishlov berilgan go’shtni iste’mol qilish (shashlik, cho’chqa go’shti, go’sht konservalari, uy sharoitida ovlangan va tayyorlangan hayvonlar) va baliq (sushi, quritilgan baliq, baliq konservalari) potentsial xavflidir. Ichak infektsiyasi va biogelmintlar bilan kasallanish ehtimoli mavjud. Hasharot chaqishi bilan. Bunday yuqish kam uchraydi. Bunga ichak miazi, kantariaz va skolekiyaz kiradi. Shuningdek, gijja tuxumlari va hasharotlarning lichinkalarini adashtirmaslik kerak, hasharotlar ham shuningdek hayvonlar va inson terisining tagiga lichinka qo’yadi (masalan, gadfly larva). Gijja tarqalishining asosiy mexanizmlari Tuproq, qum va boshqa turdagi zamin gijja tuxumlari uchun eng xos yashash muhitidir. Mevali o’simliklar doimo yer bilan aloqa qiladi. Ko’katlar, meva va sabzavotlar terib olinish jarayonida ishchilar qo’llari, sabzavot do’konlarining changli rastalari, yuk tashish transportlari bilan aloqa qiladi. Bunday hollarda parazit tuxumlari bilan mahsulotni zararlanishi ehtimoli juda yuqori bo’ladi. Shuning uchun, o’simlik mahsulotlarni oqar suv ostida yaxshilab yuvish, keyin qaynoq suv bilan yuvish kerak. Ayniqsa uy hayvonlari avval ko’chada yurib, keyin uyga kiradigan qishloq sharoitida hushyor bo’lish kerak. Bir kecha sayrdan keyin mushuk yoki it uyga qancha rasvolik kiritish mumkinligini tasavvur qilish qiyin emas. Chivinlar va suvaraklar ham gelmint tuxumlarini tashuvchilardir. Oziq-ovqat mahsulotiga o’tirib, hasharotlar sizning ovqatingizni zararlashi mumkin. Tuproq va qum bilan har qanday aloqa qilish inson tanasiga gijja tushishiga olib kelishi ehtimolli. Shuning uchun qo’llarni yaxshilab, ayniqsa tirnoqlar osti bilan yuvish kerak. Xususan, bu bolalar uchun qo’llaniladi. Odamdan odamga. Parazit yuqishining bu mexanizmi yuqori samaradorlikka ega. Misol uchun, ostritsalar kechki payt anus atrofida tuxum qo’yadi. Bola uyqu holatida, tuxum qo’yilgan joyni qashiy boshlaydi, chunki bu yerda qichish boshlanadi. Minglab tuxumlar kiyimga, to’shakka, ertalab esa bola yuz-qo’lini yuvguniga qadar tegingan barcha narsaga tushadi, masalan eshik dastasiga. Natijada, butun oila infektsiya tahdidiga duchor bo’ladi. Suv bilan aloqa qilish. Ochiq suv havzalarida ko’plab gijjalar mavjud. Cho’milish va tasodifan suvni yutib yuborish zararlanish ehtimolini tug’diradi. Bolalarga gijja yuqishi ehtimoli kattalarga qaraganda ancha yuqori. Buning sababi bolalar tanasi yaxshi himoyalanmaganligi (himoya mexanizmlari shakllanish bosqichida bo’ladi) va bolaning tashqi muhit bilan aloqa qilishda faol ishtirok etishi. Ota-onalar farzandlarini shaxsiy gigiena qoidalariga o’rgatish uchun ancha harakat qilishlari kerak. 6 yoshgacha bo’lgan bolada zararlanishning yuqori xavfi mavjud. Statistikaga ko’ra, 4-5 yoshdagi bo’lgan bolalarning 95 foizga yaqini gijjalar bilan kasallanadi. Shuning uchun profilaktikaga alohida e’tibor berilishi kerak. Ko’p turdagi gijjalar tananing ichida yashaydi, faqat u yerda tuxum qo’yadi va ma’lum bir muddatdan so’ng ular nobud bo’ladi. Misol uchun, ostritsalar 6-8 hafta, askaridalar 1 yilgacha yashaydi. Tanadagi parazitlar soni tashqaridan yangi tuxum tushishi bilan ortib boraveradi. Davolash qurtlardan tezroq qutulish va ichaklarda tuxum qo’yishni to’xtatish imkonini beradi. Gijjalar bilan ishg’ol qilingan bolalarni dori-darmonlarsiz davolash deyarli imkonsiz. Yangi gijja tuxumlari doimo og’izga tushib, bolaning tanasidagi shundoq ham k’p bolgan gijjalar safini to’ldirib boraveradi. Qanday belgilarga ko’ra gijja mavjudligini aniqlash mumkin? Insonlarda gijja paydo bo’lishining alomatlari aniq va yashiringan bo’ladi. Aniq belgilarga «sababsiz» vazn yo’qotish, teri rangining ochligi (teri anemiyasi), surunkali charchash, anal teshigi atrofidagi kechki qichishish misol bo’la oladi. Ushbu alomatlar hammaga yaxshi ma’lum va zararlanganlikni ko’rsatadi. Bir qator hollarda gijja yuqishi oqibatdia ichki a’zolar kasalliklari kuchayishi, ilgari namoyon bo’lmagan kasalliklarning paydo bo’lishi kuzatiladi. Bu yashirin alomatlar hisoblanadi. Kishi turli xil kasalliklarni davolashga kirishadi, ammo asosiy sababga e’tibor bermaydi. Davolash esa natijasiz bo’ladi. Bunday holatlarga misollar: Yuqumli kasalliklar immunitet darajasining pasayishi natijasida yuzaga keladi. Parazitlar inson tanasida ko’p miqdorda oziqa moddalarini iste’mol qiladi, toksik moddalar chiqaradi. Bunday holatlar bemorning immunitetini sezilarli darajada kamaytiradi. Surunkali kasalliklarning kuchayishi, burun-halqumda turli xil yallig’lanish jarayonlari boshlanishi mumkin. Gaymorit yoki stomatitni standart usulda davolash samarasiz bo’lishi qayd qilinadi. Kasalliklarning asosiy sababini bartaraf qilish muhimdir. Qizlar va ayollarda bachadon tanasining yallig’lanish jarayonlari, vulvovaginit, vaginozlar boshlanishi mumkin. Xalq udumlari ta’kidlaydi: agar kishi tushida tishini g’ijirlatsa yoki xurrak otsa, uni gijjalardan davolash kerak. Ammo bu ma’lumot tibbiyot fanlari tomonidan tasdiqlanmagan. Tananing umumiy zaharlanishidan kelib chiqqan holsizlik.Kishida gijjalar qancha ko’p bo’lsa, ular shunchalik ko’p zararli moddalar ishlab chiqaradi. Bu kattalar va bolalar salomatligi va asab tizimiga salbiy ta’sir qiladi. Bunga misol, bosh og’rig’i, bosh aylanishi, bo’g’imlardagi og’riq. Ko’ngil aynishini yengib o’tib, odam og’riq qoldiruvchi dori ichadi, ammo og’riq qisqa vaqt ichida yana qaytadi: chunki kasallikning sababiga e’tibor berilmayapti. Bolalarda asab tizimidagi faoliyatning buzilishi bezovtalik, befarqlik, agressiya bilan birga kechadi. Farzandingiz yomon yotsa, tushida gapirsa, qo’rqinchli tushlar ko’rsa, fanlarni o’zlashtirishi tushib ketsa, demak, gelmintozning oldini olish vaqti kelibdi. Allergik reaktsiyalar, teri patologiyasi.Gijjalarning hayotiy faoliyati mahsulotlari allergenlar sifatida qabul qilinadi. Teri reaktsiyalari (toshma, qichima, donachalar, terining quruqlashishi) — bu allergiya boshlanishi bilan yuzaga kelishi mumkin bo’lgan eng minimal alomatlar. Tananing boshqa umumiy reaktsiyalari boshlanishi mumkin: astma, rinit, yo’talning kuchayishi. Ba’zida gijjalarni yuqtirish sochlarning to’kilishiga va mo’rt bo’lishiga, tovondagi terining yorilishiga, tirnoqlarning qavatlashishiga olib keladi. Oshqozon-ichak buzilishlari.Zararlanganlik jiddiyligiga qarab alomatlar buzilishlarning yengil va og’ir shakllarida kechishi mumkin. Biroz ko’ngil aynishi va ich ketishdan tortib, surunkali meteorizm, qabziyat (ich qotishi), qayt qilish, qovurg’a osti va kindik atrofidagi og’riqlarga qadar. To’qimalardagi gijjalar ichak parazitlari kabi ovqat hazm qilish tizimiga ta’sir qilmaydi. Parazitlar qaysi organlarda yashashi mumkin? Gijja parazitlari donor tanasining qay sohasida faolligiga qarab ikki toifaga bo’lingan. Gastrointestinal — me’da-ichak tizimning turli bo’linmalarida yashovchi gijjalar. Ichak parazitlarining 100 ga yaqin turi va ichakning har bir qismi uchun o’nlab tur mavjud. Ingichka ichakda askaridlar, antilostlar, keng tasmalilar va boshqa ularning «qarindoshlar»i yashaydi. Ingichka ichak kichik tasmali ostritsalar va boshqalar bilan «yashash joyini bo’lishadi». Tibbiy adabiyotda bir kishi turli xil parazit turlari bilan bir vaqtning o’zida zararlanganligi hollari ham bayon qilingan. To’qimalar — gijjalar a’zolarda, to’qimalarda va hatto qonda joylashgan. Zamonaviy tibbiyot paragonimoz (o’pka), sistitserkoz (miya), exinokokkoz (jigar) va filyarioz (limfatik tomirlar) bilan muvaffaqiyatli kurashib kelmoqda. Ba’zi gijjalarning lichinkalari qon tizimi orqali organizm bo’ylab harakatlanib, har qanday a’zoga tasodifiy birikishi mumkin. Agar tuxumlar ko’p bo’lsa, butun organizmni zararlashi mumkin. Parazitlar turiga qarab gijjalar belgilari Odamlarda turli xil gijjalar bilan kasallanganda yuzaga keladigan alomatlar farq qiladi. Parazit infektsiyaning davomiyligi va kuchini, bemorning infektsiyadan oldingi holatini hisobga olish kerak. Quyidagi jadvalda odamlarda gijjalar turi mavjudligiga qarab asosiy belgilari tahlil qilinadi.

GIJJANING TURLARI KO'P

BIZDA KENG TARQALGAN TURLARINI SANAB O'TAMIZ

GIJJA TURLARI

Ostritsa (enterobioz)

Yuqish yo’li

O’simlik mahsulotlari iste’moli orqali.

 

Alomatlari

Orqa chiqaruv teshigi atrofida kechki qichishish, najasda parazitlar mavjudligi, kindik sohasida keskin, qisqa muddatli og’riqlar.

 

Alomatlar paydo bo’lish vaqti

Yuqganidan  2-3 kun o’tib

 

Qilbosh gijja (trixotsefalyoz)

Yuqish yo’li

Antisanitariya sharoitlarida tayyorlangan oziq-ovqatlar orqali.

 

Alomatlari

Alomatlar faqat jiddiy zararlanganlikda seziladi: ich ketishi, qorindagi og’riqlar, ishtahaning buzilishi, appendiksning yallig’lanishi. Bolalar o’sishdan to’xtab qolishi, to’g’ri ichak tushib qolishi mumkin.

 

Alomatlar paydo bo’lish vaqti

Bir necha hafta

Askarida (askaridoz)

Yuqish yo’li

O’simlik mahsulotlari iste’moli orqali.

 

Alomatlari

Ichaklardagi og’riq, peritonit, bronxit, pnevmoniya, jigar, me’da osti bezi kasalliklari. Oshqozon-ichak traktidan qizilo’ngach yoki nafas yo’llariga o’tib, bo’g’ilishga sabab bo’lishi mumkin.

 

Alomatlar paydo bo’lish vaqti

3 oy atrofida

Keng tasmasimon (difillobotrioz)

Yuqish yo’li

Zararlangan baliqni yeyish.

 

Alomatlari

Ushbu parazit bemor ichida 25 yilgacha yashashi mumkin. Ichakning mexanik jarohatlari, avitaminoz, ichak o’tkazmasligi, organizmning intoksikatsiyasi, allergiya.

 

Alomatlar paydo bo’lish vaqti

Bir necha hafta

Adres

Chirchiq shahar. Amir Temur ko'chasi 22 uy

Mo'ljal, Go'sht kombinati

Telefonlar

+99897 441-44-40

+99870 717-21-44

+99870 717-24-66

Submitting Form...

The server encountered an error.

Form received.

Qo'shimcha aloqa

Tel : +99897 441-4440

Fax: +99870 7172466

Email: asmedpro@gmail.com

Website: www.asmed.uz

Ish kunlati

Dushanba: 08:00 - 20:00

Seshanba: 08:00 - 20:00

Chorshanba: 08:00 - 20:00

Payshanba: 08:00 - 20:00

Juma: 08:00 - 20:00

Shanba: 08:00 - 20:00

Yakshanba: Dam olish

Designed by: Milliy Art Medi

Address

Chirchiq shahar

Amir Timur 22

+99870 717-21-44

@asmedpro

ASMED

Gijja Turlari

Gijja Nima

Manzil

Boshiga